Ortak ITF–JNG Açıklaması: Hürmüz Boğazı’ndaki Savaş-Askeri Operasyon Bölgesi Hakkında

Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu (ITF) ve Ortak Müzakere Grubu (JNG), Uluslararası Müzakere Forumu’nun (IBF) sosyal ortakları olarak, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki suların Savaş-Askeri Operasyon Bölgesi (WOA) olarak belirlenmesini sürdürme konusunda 9 Temmuz 2026’ya kadar anlaştılar.

IBF Savaş-Askeri Operasyon Bölgeleri Komitesi (WOAC) tarafından yapılan incelemenin ardından WOAC’ın haftalık inceleme toplantılarına geri dönmesi konusunda da anlaşmaya varıldı. Bu karar, bölgedeki can güvenliğine yönelik süregelen ciddi riski ve hızla değişen durumu dikkate almaktadır.

25 Haziran Perşembe günü bir kargo gemisinin bölgeden çıkarken saldırıya uğramasının ardından BM Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) tahliye planının başlatılması ve daha sonra askıya alınması, 27 Haziran Cumartesi günü bir başka kargo gemisinin daha saldırıya uğraması ve ticaret gemilerinin Hürmüz Boğazı ile çevresindeki sulara girip çıkmaya devam etmesi üzerine, Komite, bölgedeki tüm gemilerin IMO, Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC) ve gemi tahliyelerine dâhil olan bölgesel hükümetler tarafından yayınlanan uyarıları takip etmelerini şiddetle tavsiye etmektedir.

WOAC ayrıca BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (UNCLOS) ve uluslararası geleneksel hukuka olan bağlılığını da yeniden teyit eder: tüm ticari gemiler, açık denizlerde, münhasır ekonomik bölgelerde ve uluslararası boğazlarda hukuka aykırı bir engel olmaksızın seyrüsefer haklarını kullanabilmelidir. Uluslararası boğazlardan geçiş durdurulmamalıdır. Bu haklar, belirli bir devletin UNCLOS’u onaylayıp onaylamadığına bakılmaksızın, uluslararası geleneksel hukuk açısından geçerlidir.

Komite, bölgedeki ticari deniz taşımacılığının, yakıt ve gübre taşımacılığı da dâhil olmak üzere küresel ekonomide oynadığı hayati rol göz önünde bulundurularak, deniz taşımacılığının mümkün olduğunca çabuk normal seyrine dönmesini destekleme görevinin farkındadır; ancak masum denizcilere veya sivil gemilere yönelik hiçbir saldırının hiçbir koşulda haklı gösterilemeyeceği konusunda da kararlıdır. Komite, tüm hükümetleri diplomasiyi sürdürmeye ve tüm çatışmaları derhal yatıştırmaya çağırmaktadır.

WOA tanımlamaları, IBF kapsamındaki gemilerdeki deniz çalışanlarının, bölgede mahsur kalmaları veya faaliyet göstermeleri durumunda gelişmiş koruma ve tazminat almalarını sağlar. Hâlihazırda belirlenen alanda bulunan denizciler, mevcut önemli operasyonel zorluklara dikkat çekerek ek tazminat alma ve ülkelerine geri gönderilme talebinde bulunma hakkına sahipken, buraya girmeleri talimatı verilenler, masrafları şirkete ait olmak üzere denize açılmayı reddetme ve ülkelerine geri gönderilme talebinde bulunma hakkına sahiptir.

IBF tarafından kabul edilen şartlar uyarınca, belirlenen WOA dâhilinde veya bu WOA’ya giren IBF gemilerinde görev yapan deniz çalışanları aşağıdaki korumalardan yararlanma hakkına sahip olacaktır:

• Temel maaşının %100’üne eşit bir ikramiye; bu ikramiye, en az beş gün için ve geminin bölgede kaldığı her ek gün için ödenecektir.
• Bölgedeki olaylardan kaynaklanan ölüm ve maluliyet durumlarında tazminat iki katına çıkarılacaktır.
• Deniz çalışanlarının bölgeye girmeyi reddetme hakkı; bu durumda, şirketin masraflarını üstlenmesi şartıyla ülkesine geri gönderilme ve iki aylık temel maaşa eşit tazminat ödenecektir.
• Gemi operatörlerine ISPS Seviye 3’e eşdeğer gelişmiş güvenlik düzenlemeleri uygulama tavsiyesi.

Bu hükümler, IBF anlaşmaları kapsamında Savaş-Askeri Operasyon Bölgelerinden geçen deniz çalışanlarına uygulanan standart korumaları yansıtmaktadır.